Bạch công tử Lê Công Phước
Bạch công tử Lê Công Phước (1901 – 1950), tên thật là Lê Công Phước (thường gọi là George Phước), là một trong hai đại công tử ăn chơi khét tiếng nhất Nam Kỳ lục tỉnh đầu thế kỷ XX, bên cạnh Hắc công tử Trần Trinh Trạch (Ba Huy).
Sinh ra tại Mỹ Tho (nay thuộc tỉnh Tiền Giang), ông là con trai thứ của Lê Công Sủng — một tổng đốc quyền uy, giàu có nức tiếng miền Tây thời Pháp thuộc.
Gia tài của ông là do người mẹ có quốc tịch Pháp mất sớm và cha đột ngột qua đời không di chúc, ông Phước là người con duy nhất có hôn thú hợp pháp được thừa kế toàn bộ tài sản khổng lồ với hơn 1.000 mẫu ruộng.
Tên gọi "Bạch công tử" xuất phát từ làn da trắng trẻo, phong thái hào hoa, thanh lịch và thói quen luôn mặc bộ âu phục màu trắng cùng chiếc gậy ba-toong đắt tiền. Sau thời gian du học Pháp từ năm 1909 và học về ngành sân khấu, ông trở về nước và cống hiến phần lớn tài sản của mình cho nghệ thuật cải lương.
Khác với vẻ ngông nghênh của Hắc công tử, Bạch công tử nổi tiếng bởi sự hào hoa, đam mê nghệ thuật dân tộc và lối tiêu tiền mang nét lãng tử:
- Ông sở hữu hàng loạt xe hơi hạng sang thời bấy giờ (như Rolls-Royce, Packard) và là một trong những người sở hữu du thuyền riêng sớm nhất Nam Kỳ.
- Ông thành lập gánh hát Huỳnh Kỳ (khoảng năm 1928), quy tụ nhiều nghệ sĩ đình đám thời bấy giờ, nổi bật nhất là NSND Phùng Há (người vợ sau này của ông). Gánh Huỳnh Kỳ không chỉ biểu diễn mà còn được ông đầu tư hẳn 3 chiếc ghe gắn máy làm du thuyền lưu diễn khắp sông nước miền Tây. Ghe dẫn đầu có lầu, treo cờ vàng gánh Huỳnh Kỳ, ghe thứ hai chia phòng cho đào kép, ghe thứ ba chở thầy đờn, nhân viên và cả một đội bóng đá.
Mỗi lần cập bến, ông cho đào kép chào chính quyền, bắn súng lục lên trời ăn mừng, và tổ chức đá bóng giao hữu với địa phương để hút khán giả.
Gánh hát Huỳnh Kỳ lưu diễn bằng thuyền nên đi được các nơi xa xôi ở các tỉnh miền Tây, mỗi nơi biểu diễn khoảng một tuần, có khi đến 10 ngày. Dưới sự hào sảng của Bạch Công tử, gánh hát còn thường xuyên tổ chức các buổi diễn gây quỹ từ thiện và hỗ trợ phong trào thể thao địa phương.
Năm 1929–1930, Huỳnh Kỳ nhiều lần hát gây quỹ cho Hội Thể thao Sóc Trăng, Tổng cục Thể thao Chợ Lớn, xây sân tennis, hỗ trợ học bổng cho học sinh nghèo và các hội tương tế. Những hoạt động ấy cho thấy ngoài việc biểu diễn, Huỳnh Kỳ còn tích cực đóng góp cho đời sống xã hội đương thời.
Ông cũng cho xây dựng rạp hát Huỳnh Kỳ ngay bên cạnh nhà riêng tại Mỹ Tho (sau này qua nhiều lần đổi tên thành rạp Lê Ngọc, Viễn Trường, Mỹ Tho).
Bạch công tử cũng nổi tiếng là xài tiền như nước: Mỗi lần đến các nhà hàng lớn ở Sài Gòn hay Cần Thơ, ông thường bao trọn gói và tip lượng tiền tương đương gia tài của một người lao động thời đó.
Giai thoại Nổi tiếng về “Đốt tiền nấu trứng/ đậu": Giai thoại kinh điển nhất trong dân gian là cuộc thi tài tiêu tiền giữa Bạch công tử và Hắc công tử để giành cảm tình của người đẹp Ba Trà (một vũ nữ nổi danh đất Sài Thành), đỉnh điểm là màn dùng tiền giấy ( đồng Ðông Dương) đốt để nấu sôi luộc trứng (hoặc nấu đậu).
Khi thời thế thay đổi, gánh hát Huỳnh Kỳ tan rã, cộng với lối sống vương giả không kiểm soát và sự thay đổi thế sự, tài sản của Lê Công Phước dần tán hốt.
Những năm cuối đời, ông sống cô độc, nghèo khó tại vùng đất Mỹ Tho quê hương và qua đời trong thầm lặng vào năm 1950.
Ngày nay, Nhà Bạch công tử tại TP. Mỹ Tho (Tiền Giang) đã được xếp hạng là Di tích lịch sử - văn hóa cấp tỉnh, trở thành điểm tham quan thu hút du khách muốn tìm hiểu về một thời hưng thịnh và phong lưu của vùng đất Nam Bộ xưa.
_________________
Tien Tran gởi
