Phỏng vấn đặc biệt cựu TT THÁI Anh Văn
Cựu Tổng thống Thái Anh Văn (Tsai Ing-wen) gần đây đã dành một cuộc phỏng vấn độc quyền cho
ông Pierre-Antoine Donnet, Tổng biên tập tạp chí Asia Magazine kiêm cựu Tổng biên tập hãng tin
AFP (Agence France-Presse). Đây là cuộc phỏng vấn đầu tiên của bà Thái với một cơ quan truyền
thông tiếng Pháp kể từ năm 2018, đồng thời là một trong số rất ít cuộc phỏng vấn công khai của bà
kể từ khi kết thúc nhiệm kỳ tổng thống thứ hai vào tháng 5 năm 2024. Trong cuộc phỏng vấn này,
bà Thái chia sẻ những suy ngẫm về sức mạnh nội tại của nền dân chủ Đài Loan, an ninh khu vực,
quan hệ hai bờ eo biển và vị thế của Đài Loan trong một môi trường quốc tế ngày càng nhiều bất
định. Dưới đây là nội dung cuộc phỏng vấn.
Hỏi: Bà đã giữ chức Tổng thống Đài Loan từ năm 2016 đến năm 2024. Đâu là khoảnh khắc đáng
nhớ và ý nghĩa nhất đối với bà?
Đáp: Trong suốt tám năm qua, chúng tôi đã đối mặt với nhiều thách thức, nhưng Đài Loan vẫn
không ngừng tiến bước. Tôi rất tự hào khi có cơ hội đảm nhiệm cương vị Tổng thống trong bối cảnh
đầy thử thách đó và được sát cánh cùng người dân Đài Loan để vượt qua mọi khó khăn.
Một trong những yếu tố then chốt giúp Đài Loan vượt qua giai đoạn gian nan này chính là sự kiên
cường của người dân. Các thể chế dân chủ vững mạnh, khu vực công hoạt động hiệu quả và một xã
hội dân sự năng động của Đài Loan đều đóng vai trò vô cùng quan trọng. Tuy nhiên, trên hết, người
dân chúng tôi đã thể hiện khả năng phi thường trong việc đoàn kết lại với nhau vào những thời điểm
bất định và đầy nghịch cảnh. Đài Loan là một xã hội của những người nhập cư, được hình thành bởi
những con người có xuất thân và trải nghiệm đa dạng. Chúng tôi không phải lúc nào cũng có cùng
quan điểm. Nền dân chủ của chúng tôi đôi khi có vẻ ồn ào và hỗn loạn. Thế nhưng, chính thông qua
việc trao đổi ý kiến và thảo luận, chúng tôi tìm thấy tiếng nói chung và duy trì được sự đoàn kết.
Đại dịch COVID-19 có lẽ là minh chứng rõ ràng nhất cho điều này. Vào thời điểm đó, Đài Loan
phải đối mặt với vô vàn bất định, nhưng người dân đã ứng phó với sự bình tĩnh, kỷ luật và tinh thần
trách nhiệm tập thể cao độ. Chúng tôi may mắn sở hữu một trong những hệ thống y tế tốt nhất thế
giới, nhờ vào đội ngũ chuyên gia y tế tận tâm và các thể chế công vững mạnh. Người dân, doanh
nghiệp, cộng đồng địa phương và các cơ quan chính phủ đã chung sức đồng lòng, giúp Đài Loan
không chỉ vượt qua đại dịch mà còn tiếp tục phát triển mạnh mẽ bất chấp những tác động của nó.
Nền kinh tế vẫn giữ được sự kiên cường và ngành công nghiệp vẫn duy trì được khả năng cạnh
tranh, thậm chí chúng tôi còn củng cố vững chắc hơn vị thế của mình trong các lĩnh vực then chốt
như bán dẫn và công nghệ tiên tiến. Song song với đại dịch, chúng tôi còn phải đối mặt với hàng
loạt thách thức đan xen, bao gồm sự gián đoạn chuỗi cung ứng toàn cầu và áp lực quân sự liên tục
từ Bắc Kinh. Thêm vào đó là những cải cách thiết yếu cho tương lai dài hạn của Đài Loan, bao gồm
cải cách hệ thống lương hưu, quốc phòng và lao động. Chúng tôi cũng đã hợp pháp hóa hôn nhân
đồng giới, qua đó gìn giữ sự đoàn kết của người dân.
Những quyết định này không hề dễ dàng. Những lựa chọn khó khăn nhất thường là những điều ta
biết là cần thiết, nhưng lợi ích của chúng chỉ thực sự lộ rõ sau nhiều năm. Vì vậy, vai trò lãnh đạo
đòi hỏi sự kiên trì để kiên định với lộ trình đã chọn và hành động vì lợi ích lâu dài của xã hội, ngay
cả khi phải đối mặt với nguy cơ trả giá về mặt chính trị trong ngắn hạn. Nhìn lại chặng đường đã
qua, điều khiến tôi hài lòng nhất là thấy Đài Loan vượt qua những thách thức này để trở nên mạnh
mẽ hơn, kiên cường hơn, cũng như tự tin hơn vào nền dân chủ và tương lai của chính mình. Câu
chuyện của Đài Loan trong thập kỷ qua không phải là câu chuyện về việc né tránh thử thách, mà là
sự đối mặt trực diện với chúng và nỗ lực xây dựng niềm tin cần thiết để cùng nhau tiến bước.
Hỏi: Phần lớn thanh niên Đài Loan khẳng định bản sắc Đài Loan của mình. Họ sẽ phải đối mặt với
những thách thức nào khi tiếp tục sống trong một quốc gia dân chủ độc lập trên thực tế? Liệu thông
tin sai lệch có phải là một trong những thách thức lớn nhất?
Trả lời: Người dân Đài Loan đã trải qua một chặng đường dài trong việc hình thành bản sắc của
mình thông qua lịch sử, kinh nghiệm và sự phát triển dân chủ. Bản sắc của chúng ta không bị áp đặt
hay quyết định bởi bất kỳ ai nắm quyền lực. Nó đã phát triển thông qua những lựa chọn của người
dân Đài Loan. Mỗi thế hệ đều đóng góp vào điều này.
Tuy nhiên, nhiều thách thức mà giới trẻ của chúng ta phải đối mặt không chỉ riêng ở Đài Loan. Các
nền dân chủ trên khắp thế giới đều phải đối mặt với thông tin sai lệch, sự phân cực xã hội, sự bất ổn
kinh tế và sự thay đổi công nghệ nhanh chóng. Thông tin sai lệch đã trở thành một hiện tượng toàn
cầu. Vì Đài Loan nằm ở tuyến đầu, chúng ta thường phải đối mặt với những thách thức này sớm
hơn và gay gắt hơn những nơi khác. Mặc dù thông tin sai lệch chắc chắn là một thách thức nghiêm
trọng, nhưng nó chỉ là một khía cạnh của một thách thức lớn hơn: chiến tranh nhận thức.
Các chế độ độc tài sử dụng nhiều công cụ khác nhau để định hình nhận thức của công chúng, ảnh
hưởng đến các cuộc tranh luận chính trị và làm suy yếu lòng tin vào các thể chế dân chủ. Họ khai
thác sự chia rẽ xã hội và sự bất mãn của công chúng. Giới trẻ Đài Loan từ lâu đã hiểu được những
gì đang bị đe dọa. Cũng như ở những nơi khác, thách thức của họ cũng mang tính chất kinh tế. Tiếp
cận nhà ở, tăng lương, cơ hội giáo dục và thăng tiến nghề nghiệp cũng là những lĩnh vực mà các chế
độ độc tài, đặc biệt là Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa, tìm cách gây ảnh hưởng. Chúng ta thấy
những gì họ làm để thu hút giới trẻ Đài Loan thông qua các chương trình việc làm, trao đổi giáo
dục, cơ hội kinh doanh và các thông điệp nhắm mục tiêu, thường đi kèm với những nỗ lực rộng lớn
hơn nhằm định hình nhận thức của họ về tương lai của Đài Loan. Theo nghĩa này, chiến tranh nhận
thức không chỉ giới hạn ở thông tin sai lệch mà còn nhằm mục đích ảnh hưởng đến cách họ nhìn
nhận các cơ hội, khát vọng và thế mạnh trong tương lai mà Đài Loan có thể mang lại cho họ. Tăng
cường dân chủ đòi hỏi chúng ta phải làm nhiều hơn là chỉ chống lại thông tin sai lệch: nó đòi hỏi
quản trị hiệu quả và tạo ra những cơ hội thực sự cho họ.
Trong hai nhiệm kỳ của tôi, chúng tôi đã mở rộng nhà ở công cộng, hỗ trợ tiền thuê nhà, hỗ trợ giáo
dục và chăm sóc trẻ em, khuyến khích đào tạo nghề và phát triển nhân tài, và đầu tư vào các lĩnh
vực chiến lược như chất bán dẫn, năng lượng xanh, công nghệ kỹ thuật số và trí tuệ nhân tạo. Mục
tiêu của chúng tôi là giúp họ hình dung ra một tương lai cho chính mình ở Đài Loan và hưởng lợi từ
những lợi thế của tăng trưởng kinh tế. Dân chủ không bao giờ có thể được coi là điều hiển nhiên.
Nó phải được bảo tồn. Người dân Đài Loan nhận thức rõ điều này và thể hiện tinh thần trách nhiệm
công dân mạnh mẽ, cam kết với các giá trị dân chủ và hiểu rõ các vấn đề đang được đặt ra.
Hỏi: Căng thẳng đang leo thang ở cả hai phía eo biển Đài Loan. Liệu người dân Đài Loan đã sẵn
sàng cho một cuộc khủng hoảng xuyên eo biển? Liệu Đài Loan đã chuẩn bị đầy đủ cho một biện
pháp cưỡng chế như phong tỏa?
Đáp: Nếu xuất hiện dấu hiệu của một cuộc khủng hoảng, ưu tiên của chúng tôi sẽ là hợp tác với
cộng đồng quốc tế để ngăn chặn sự leo thang. Nếu, bất chấp những nỗ lực của chúng tôi, một cuộc
khủng hoảng như phong tỏa xảy ra, Đài Loan sẽ sẵn sàng và kiên cường. Chúng tôi đã dành nhiều
năm để xây dựng năng lực chống lại các hình thức cưỡng chế khác nhau bằng cách dự trữ các nhu
yếu phẩm, đa dạng hóa nguồn năng lượng, tăng cường mạng lưới thông tin liên lạc, bảo vệ cơ sở hạ
tầng trọng yếu và đảm bảo sự liên tục của các dịch vụ thiết yếu.
Những nỗ lực này vẫn tiếp tục dưới chính phủ hiện tại và vẫn là ưu tiên quốc gia. Đài Loan hiện
nay được chuẩn bị tốt hơn bất kỳ thời điểm nào khác trong lịch sử gần đây. Tuy nhiên, khả năng
phục hồi cũng phụ thuộc vào quyết tâm và khả năng thích ứng của người dân Đài Loan và phải
được hỗ trợ bởi khả năng răn đe hiệu quả. Trong hai nhiệm kỳ của tôi, chúng tôi đã tăng cường khả
năng phòng thủ bất đối xứng, đầu tư vào các hệ thống tấn công chính xác, hàng hải và không quân,
cải cách lực lượng dự bị và cải thiện khả năng sẵn sàng phòng thủ dân sự. Chúng tôi hợp tác chặt
chẽ với các đối tác dân chủ về an ninh thông tin và khả năng phục hồi. Chúng ta càng chuẩn bị kỹ
càng, khả năng răn đe càng mạnh mẽ. Sự chuẩn bị thể hiện quyết tâm, và quyết tâm củng cố khả
năng răn đe.
Điều quan trọng nữa là phải hiểu được những tác động toàn cầu của Đài Loan. Eo biển Đài Loan là
một trong những tuyến đường thương mại quan trọng nhất thế giới, và Đài Loan đóng vai trò trung
tâm trong chuỗi cung ứng công nghệ toàn cầu. Chúng tôi sản xuất 70% chất bán dẫn của thế giới và
lên đến 95% chip tiên tiến, biến chúng tôi thành trụ cột chính của cuộc cách mạng trí tuệ nhân tạo
toàn cầu. Tập đoàn Rhodium ước tính rằng một cuộc xung đột liên quan đến Đài Loan có thể dẫn
đến thiệt hại kinh tế khoảng 2 nghìn tỷ đô la, vượt quá tác động toàn cầu của cuộc chiến ở Ukraine.
Một cuộc xung đột kéo dài sẽ làm gián đoạn chuỗi cung ứng toàn cầu và làm chậm đáng kể sự đổi
mới công nghệ và phát triển trí tuệ nhân tạo trong nhiều năm tới.
Hỏi: Chúng ta có thể rút ra bài học gì từ cuộc chiến ở Ukraine?
Đáp: Kinh nghiệm của Ukraine rất bổ ích cho chúng ta, và chúng ta
đang nghiên cứu rất kỹ. Thế giới cũng đã rút ra được nhiều bài học từ
đó. Cái giá phải trả cho con người trong cuộc chiến này là vô cùng lớn.
Tôi muốn nhân cơ hội này để bày tỏ lòng kính trọng đối với người dân
Ukraine. Nhờ sự hy sinh của họ, thế giới đã hiểu được cái giá thực sự
của xung đột và tầm quan trọng của việc gìn giữ hòa bình. Sự kháng cự
của Ukraine là phi thường và đã chứng minh những gì một xã hội dân
chủ kiên quyết có thể đạt được trước một đối thủ lớn hơn nhiều. Điều
này đã gửi đi một thông điệp mạnh mẽ: cái giá của hành động quân sự
có thể cao hơn và kéo dài hơn nhiều người tưởng.
Một trong những bài học đó là không dễ dàng chinh phục một xã hội
quyết tâm bảo vệ tự do và lối sống của mình. Ukraine cũng đã cho thấy
rằng các chiến thuật cưỡng chế nhằm làm suy yếu và chia rẽ một xã hội
có thể phản tác dụng. Tương tự, hy vọng của Nga về việc nhanh chóng
khuất phục Ukraine với cái giá tương đối thấp đã chứng tỏ là một tính
toán sai lầm nghiêm trọng. Cuộc chiến này đã chứng minh rằng khi cộng
đồng quốc tế nhận ra tầm quan trọng và thế giới.
Hỏi: Nhiều người ở châu Âu coi Đài Loan là một vấn đề xa vời. Bà trả
lời như thế nào về điều đó?
Trả lời: Đài Loan không xa rời lợi ích của châu Âu như họ nghĩ. Trong
thế giới liên kết ngày nay, Đài Loan rất quan trọng vì vai trò không thể
thiếu của nó trong nền kinh tế toàn cầu, an ninh khu vực và việc bảo vệ
các giá trị dân chủ. Tất cả các ngành công nghiệp châu Âu dựa vào công
nghệ tiên tiến đều có lợi ích trực tiếp trong sự ổn định của eo biển Đài
Loan. Chuỗi cung ứng chất bán dẫn giữa các đối tác dân chủ đại diện
cho lợi ích kinh tế và an ninh chung.
Thứ hai, Đài Loan chiếm vị trí chiến lược quan trọng ở khu vực Ấn Độ
Dương - Thái Bình Dương. Trong thế giới liên kết này, các thách thức an
ninh ở một khu vực nhanh chóng trở thành thách thức ở các khu vực
khác. Thứ ba, Đài Loan là một trong những nền dân chủ năng động nhất
ở châu Á. Khi các chế độ độc tài ngày càng trở nên quyết đoán, Đài
Loan đang đi đầu trong một thách thức rộng lớn hơn mà tất cả các xã hội
dân chủ phải đối mặt. Tám mươi năm sau Thế chiến II, bài học rất rõ
ràng: khi các nền dân chủ lơ là cảnh giác trước các mối đe dọa đối với
hòa bình và ổn định, hậu quả cuối cùng sẽ ảnh hưởng đến tất cả mọi
người. Thế giới ngày nay liên kết chặt chẽ đến mức chúng ta không thể
tách rời an ninh của chính mình khỏi an ninh của người khác. Đây là lý
do tại sao tầm quan trọng của Đài Loan vượt xa quy mô của nó: dù trong
lĩnh vực công nghệ, an ninh hay các giá trị dân chủ, tất cả chúng ta đều
có trách nhiệm bảo vệ hòa bình và ổn định của Đài Loan.
Hỏi: Bà nói rằng Đài Loan chiếm giữ một vị trí chiến lược quan trọng ở
trung tâm chuỗi đảo đầu tiên ở Thái Bình Dương. Nếu TC kiểm soát Đài
Loan, điều này có làm thay đổi cán cân quân sự ở Đông Bắc Á không?
Trả lời: Các quốc gia trong khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương
theo dõi sát sao các diễn biến ở eo biển Đài Loan vì họ hiểu rằng hòa
bình và ổn định ở đó liên quan trực tiếp đến an ninh và thịnh vượng của
toàn khu vực.
Một cuộc khủng hoảng ở eo biển sẽ không phải là một sự kiện riêng lẻ;
hậu quả của nó sẽ lan rộng ra ngoài Đài Loan. Ví dụ, Nhật Bản ngày
càng nhấn mạnh tầm quan trọng của hòa bình và ổn định trong khu vực
này. Các quốc gia khác trong khu vực cũng nhận ra rằng các diễn biến ở
eo biển Đài Loan có ý nghĩa quan trọng đối với an ninh khu vực. Vị trí
địa lý của Đài Loan thường được thảo luận trong bối cảnh chuỗi đảo đầu
tiên trải dài từ Đông Bắc Á, qua Đài Loan và Philippines, đến Nhật Bản.
Đối với nhiều quốc gia trong khu vực, cấu hình địa lý này liên quan chặt
chẽ đến cấu trúc an ninh rộng lớn hơn đã giúp duy trì hòa bình và ổn
định ở Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương trong nhiều thập kỷ. Nói cách
khác, Đài Loan không đơn độc trong việc đối mặt với những thách thức
ngày càng tăng. Nhiều quốc gia có chung lợi ích trong việc duy trì hòa
bình và ổn định ở eo biển Đài Loan vì họ biết rằng an ninh của Đài Loan
gắn bó mật thiết với an ninh của toàn khu vực. Đó là lý do tại sao việc
duy trì hiện trạng và tăng cường khả năng răn đe vẫn là những vấn đề
được quốc tế quan tâm rộng rãi.
Hỏi: TC đang ngày càng trở nên hùng mạnh trên trường quốc tế.
Liệu đây có phải là mối đe dọa ngày càng lớn đối với thế giới?
Trả lời: Vấn đề cốt lõi không chỉ là sự trỗi dậy của TC, mà còn là
cách thức nước này sử dụng quyền lực đó. TC không ngần ngại
gây áp lực kinh tế và các biện pháp cưỡng chế khác đối với các
quốc gia, thực thể và cá nhân có quan hệ với Đài Loan hoặc chỉ
đơn giản là bày tỏ sự ủng hộ đối với Đài Loan. Những gì TC đang
làm ở Biển Đông và eo biển Đài Loan, cũng như các biện pháp
cưỡng chế kinh tế, đều nhằm mục đích cô lập Đài Loan. Những
nỗ lực thao túng và gây áp lực lên các thể chế quốc tế như WHO
và Interpol cho thấy một mô hình lặp đi lặp lại.
TC đang sử dụng quyền lực của mình không chỉ để gây áp lực
lên các nước khác, mà còn để thay đổi các chuẩn mực đã được
thiết lập và thách thức trật tự quốc tế dựa trên luật lệ. Điều này
làm dấy lên lo ngại về tương lai của các nguyên tắc đã chi phối
hòa bình và ổn định quốc tế trong nhiều thập kỷ, bao gồm giải
quyết tranh chấp một cách hòa bình, tự do hàng hải, tôn trọng
luật pháp quốc tế và nguyên tắc không can thiệp chính trị. Chiến
lược của Bắc Kinh là khuất phục trong khi vẫn duy trì ở mức dưới
ngưỡng chiến tranh công khai. Nó làm suy yếu và chia rẽ các xã
hội mục tiêu thông qua các mối đe dọa quân sự, cưỡng ép kinh
tế và các chiến dịch thông tin sai lệch tinh vi. Cách tiếp cận này
thường phản tác dụng, vì nó làm gia tăng nhận thức về mối đe
dọa, làm xói mòn lòng tin vào TC và làm sâu sắc thêm sự đoàn
kết giữa các cộng đồng mục tiêu.
Hỏi: Hoa Kỳ là một trong những nước ủng hộ chính của Đài
Loan. Sự ủng hộ này quan trọng như thế nào đối với tương lai
của Đài Loan?
Trả lời: Hoa Kỳ từ lâu đã là một đối tác quan trọng của Đài Loan.
Sự ủng hộ của Hoa Kỳ rất quan trọng đối với Đài Loan cũng như
đối với trật tự quốc tế nói chung, khi đã giúp duy trì hòa bình, ổn
định, thương mại tự do và tự do hàng hải trong nhiều thập kỷ. Đài
Loan đã được hưởng lợi rất nhiều từ điều này, cũng như nhiều
quốc gia trên thế giới. Mối quan hệ giữa Hoa Kỳ và Đài Loan rất
quan trọng về kinh tế, chiến lược và chính trị. Chúng gửi đi một
thông điệp mạnh mẽ về tình đoàn kết dân chủ và lợi ích chung
trong việc duy trì hòa bình và ổn định ở khu vực Ấn Độ Dương -
Thái Bình Dương.
Trong suốt hai nhiệm kỳ của tôi và dưới chính quyền hiện tại, tôi
đã nhận thấy sự nhất quán giữa các chính quyền Hoa Kỳ liên tiếp
về các nguyên tắc cơ bản về tầm quan trọng của hòa bình và ổn
định ở eo biển Đài Loan và niềm tin rằng các tranh chấp giữa hai
bên eo biển phải được giải quyết một cách hòa bình và không
dùng đến sự cưỡng chế.
Hòa bình ở eo biển Đài Loan phục vụ lợi ích của tất cả các bên
liên quan. Đó là lý do tại sao Đài Loan đang nỗ lực tăng cường
mối quan hệ với Hoa Kỳ và nâng cao quan hệ với châu Âu, Nhật
Bản và các đối tác dân chủ khác. Chúng tôi mong muốn xây
dựng một mạng lưới hợp tác rộng lớn hơn giữa các quốc gia
cùng chia sẻ lợi ích về ổn định khu vực và trật tự quốc tế mở.
Nhưng trên hết, Đài Loan có trách nhiệm xây dựng khả năng tự
chủ của chính mình. Mỗi công dân đều có vai trò trong việc bảo
vệ tương lai của chúng ta. Đây là nền tảng của sự răn đe.
Hoa Kỳ sẽ tiếp tục đóng vai trò lãnh đạo trong việc duy trì trật tự
quốc tế. Vai trò lãnh đạo này rất quan trọng đối với cả Đài Loan
và cộng đồng quốc tế nói chung. An ninh của Đài Loan ngày càng
gắn liền với ổn định khu vực, an ninh kinh tế và tương lai của hợp
tác dân chủ. Do đó, sự ủng hộ dành cho Đài Loan không chỉ đơn
thuần là vì lợi ích của riêng Đài Loan. Đó là về việc bảo vệ một
trật tự dựa trên luật lệ có lợi cho tất cả mọi người.
Hỏi: Xã hội Đài Loan dường như bị phân cực. Ông có lo ngại
rằng Trung Quốc có thể lợi dụng những chia rẽ này không?
Trả lời: Không thể phủ nhận rằng các chế độ độc tài tìm cách lợi
dụng sự chia rẽ trong các xã hội dân chủ. Nhưng nếu họ hiểu
cách thức vận hành của nền dân chủ, họ cũng phải hiểu rằng
những bất đồng, tranh luận và lợi ích khác biệt không phải là dấu
hiệu của sự yếu kém mà là đặc điểm tự nhiên của một xã hội tự
do và cởi mở.
Trong một nền dân chủ, người dân có thể ngồi lại, thảo luận các
vấn đề, đạt được sự thỏa hiệp, và từ đó cùng nhau tiến lên. Điều
này xảy ra gần như mỗi ngày trong một nền dân chủ. Có những
khác biệt về quan điểm và lợi ích, sau đó là những thỏa hiệp cho
phép chúng ta tiến lên. Ngày hôm sau, những xung đột mới lại
nảy sinh và phải được giải quyết. Đó là một quá trình không bao
giờ kết thúc. Nhưng lợi thế của dân chủ là, ngay cả khi đôi khi nó
có vẻ hỗn loạn, nó vẫn có một cơ chế cho phép công dân tranh
luận, bảo vệ những gì họ tin tưởng và bảo vệ lợi ích của họ.
Cuối cùng, chính phủ, hệ thống tư pháp và các nhà hòa giải đóng
vai trò là trọng tài để tạo điều kiện cho sự thỏa hiệp. Trong một
nền dân chủ, điều này là tự nhiên. Tôi khó có thể tưởng tượng
một người hòa bình, không có xung đột. Ở Đài Loan, chúng ta là
một nền dân chủ non trẻ với những xung đột, tranh luận và mâu
thuẫn nội bộ. Đó là thực tế hàng ngày của chúng ta. Nhưng sự
thật vẫn là tất cả người dân Đài Loan đều chia sẻ niềm tin vào
dân chủ. Họ được hưởng tự do và mọi loại quyền. Đây là một lợi
ích chung và tập thể. Chúng ta phải nỗ lực bảo vệ những gì mà
xã hội tự do và dân chủ mang lại cho chúng ta.
Hỏi: Bắc Kinh đang cố gắng truyền tải thông điệp rằng TC và Đài
Loan thuộc cùng một nền văn hóa. Liệu câu chuyện này có thuyết
phục được người dân Đài Loan không?
Trả lời: Đài Loan đã thay đổi rất nhiều trong ba hoặc bốn thập kỷ
qua và chịu ảnh hưởng từ khắp nơi trên thế giới. Có ảnh hưởng
từ Mỹ, Nhật Bản và ở một mức độ nào đó là châu Âu. Chúng tôi
kết nối với thế giới và các giá trị của nó để phù hợp với lợi ích
kinh tế và an ninh của mình. Về mặt văn hóa, chúng tôi không chỉ
đơn thuần là văn hóa Tàu. Tất nhiên, chúng tôi nói tiếng Tàu.
Nhưng thực tế là chúng tôi là một nền dân chủ và một xã hội mở
cửa với thế giới, và người dân được tự do đón nhận các nền văn
hóa khác.
Hỏi: Khi đi du lịch nước ngoài, người Đài Loan thích nói, “Tôi là người Đài Loan.” Bà thấy gì đằng
sau câu nói này?
Trả lời: Tôi nghĩ họ tự hào là người Đài Loan. Bất chấp những
khó khăn trong quan hệ ngoại giao hay việc được các nước khác
công nhận là một quốc gia, mọi người đều biết Đài Loan là ai và
người dân Đài Loan là ai. Họ hiểu tầm quan trọng của Đài Loan
trong nền kinh tế toàn cầu và những thách thức an ninh mà Đài
Loan phải đối mặt. Đài Loan tạo dựng hình ảnh tích cực bởi vì
chúng tôi đóng góp cho thế giới. Chúng tôi rất cần thiết cho sự
phát triển công nghệ trong tương lai, và hơn nữa, chúng tôi là
một xã hội tự do và dân chủ. Những tiến bộ đáng kể này giải
thích tại sao cộng đồng quốc tế coi Đài Loan là một câu chuyện
thành công.
Hỏi: Khi bà làm tổng thống Đài Loan, việc là một phụ nữ có được xã hội Đài Loan chấp nhận
không?
Trả lời: Chỉ riêng việc tôi được bầu đã chứng minh xã hội Đài Loan đã chấp nhận việc được lãnh
đạo bởi một phụ nữ như thế nào. Hãy để tôi nói với bạn điều này: khi tôi được bầu làm tổng thống
vào năm 2016, chiến thắng rất rõ ràng. Điều đó cho thấy người dân Đài Loan đã chấp nhận ý tưởng
này và, ở một mức độ nào đó, đánh giá cao việc có một nữ tổng thống. Năm 2020, trong cuộc bầu
cử lại, tôi đã nhận được số phiếu bầu cao nhất từ trước đến nay trong một cuộc bầu cử tổng thống ở
Đài Loan. Điều này có nghĩa là người dân Đài Loan không quan tâm đến giới tính khi lựa chọn
người lãnh đạo của họ. Tôi tự hào về người dân Đài Loan và sự lựa chọn của họ. Điều này chứng tỏ
mức độ tiến bộ cũng như sự cởi mở của xã hội Đài Loan.
Bản gốc tiếng Pháp của cuộc phỏng vấn này đã được đăng
trên tạp chí Asia số 8 (ngày 25 tháng 7 năm 2026).
__________________
Alice Dupond gởi
.jpg)